XML
Web Servisleri ile çalışan HBYS mi yoksa Web Tabanlı HBYS mi?
I-
Elimizdeki Veriler
Öncelikle
Sağlık Bakanlığı ne diyor buna bakmak lazım. Söylenen çok
açık “...istemci/sunucu veya web tabanlı veya akıllı
istemci (smart client) veya zengin istemci (rich client) mimariye
sahip olmalı...” (1).
Başka bir ifade ile kullanılan teknoloji açısından hiçbir
kısıtlama olmamalı deniliyor.
Akıllı
istemci ve zengin istemci teknolojilerini bir kenara bırakarak devam
edelim zira bu ikisi de özü itibari ile istemci/sunucu mimariden
çok farklı değil.
Bununla
birlikte yukarıda Sağlık Bakanlığı tarafından sayılmış 4
farklı teknolojiden hiçbirinin adının geçmediği ve tesadüf
müdür bilemiyorum ama bu maddeler yazıldıktan sonra her defasında
aynı firmanın ihaleyi kazandığı aşağıdaki teknoloji
tariflerine bakalım.
3.1.1
".. XML web servisleri ile Windows uygulaması olarak
çalışabilmelidir..."
3.1.3
"...VTYS sunucusuna direkt erişim yapmayacak, VTYS ile
haberleşme XML web servislerinin çalıştığı sunucu tarafından
yapılacaktır..."
3.1.7
"...Web tarayıcı üzerinden çalışan HBYS yazılımları,
web tarayıcılardaki güvenlik açıkları, yama güncellemelerinin
gereksinimi, mouse’a bağımlı kalınması ile kullanım zorluğu
ve performans gibi sebeplerden dolayı tercih edilmeyecektir..."
Özetle
HBYS bir Windows uygulaması olacak, VTYS ile XML web servisleri
üzerinden çalışacak ve web tabanlı olmayacak... Yani istemci
sunucu mimaride olacak.
Bu
maddelere iki farklı firma tarafından itiraz edilmiş, rekabeti
engellediği söylenmiş ve her ikisinde de bu itiraz KİK tarafından
reddedilmiş. Kararların bir tanesinde (2)
a)
Açık açık “... Web tarayıcı üzerinden çalışan HBYS
.... tercih edilmeyecektir...” denildiği halde KİK
tarafından “...hizmetin web tabanlı bir yazılım ile
yerine getirilmesinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır...”
denilmiş
b)
“İşlevsellik ve verimliliğe” vurgu yapmış,
“idarenin ihtiyacını tam olarak karşılamayan”
yazılımları tercih etmemesinde bir sorun olmadığını çünkü
“idarenin ihtiyacı belirleme yetkisi bulunduğu”
belirtilmiş
c)
Bu maddelerle rekabet koşullarına aykırı davranılmadığı
söylenmiş itiraz reddedilmiştir.
Diğer
kararda ise (3) Sağlık
Bakanlığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığının 26.11.2007 tarih
ve 124 sayılı yazısından alıntı yapılarak "Bu
hususun, rekabet açısından değil, hizmet gereklikleri açından
değerlendirilmesi yerinde olacaktır. Aksi durumda rekabeti sağlamak
amacıyla, idare işlevsellik ve verimlilik açısında hizmet
gerekliliklerini tam olarak yerine getiremeyen bir sistemi temine
yönlendirilmiş olabilecektir" denilmiş, bu cümleden
rekabete aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmış ve itiraz
yine reddedilmiş.
Peki
durum gerçekten böyle mi yoksa KİK'e yapılan itiraz aslında
doğru noktadan yapılmadığı için mi KİK tarafından bu
itirazlar reddedilmiş buna bakmak gerekir.
II-
Bir Kamu Kurumu Şartnamesinde Windows Uygulaması Şartı
Konulabilir mi?
4734
Sayılı Kanunun 12. Maddesi çok açık. "... belirli bir
marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer
verilmeyecektir...teknik standartların bulunmaması veya teknik
özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde “veya
dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model
belirtilebilir..." denilmektedir. Buna göre 3.1.1
maddesinde “Windows uygulaması” demek yerine
“Windows veya dengi bir işletim sistemi üzerinde çalışan
uygulama” denilmesi gerekir. Burada Linux, Pardus gibi
üstelik ücretsiz olan işletim sistemlerinin önü tıkanmış, bu
ihale ile Pardus gibi milli bir yazılım kullanılmasının önü
tıkanmış, 06.09.2011 tarih ve 28046 sayılı Resmi Gazete’de
Kamuda Yerli Ürün Kullanılmasına Yönelik Başbakanlık
Genelgesine (4) aykırı
davranılmış, onun yerine “biz bu ihalede yalnızca
Amerikan Microsoft ürünleri üzeride çalışan yazılımları
satın alacağız” denilmiştir. Neyse ki bu kararlar 2008
ve 2009 yıllarına aittir ve adı geçen genelgeden daha önce
alınmış kararlardır.
III-
Web tarayıcı üzerinden çalışMAyan uygulama web tabanlı
uygulama olabilir mi?
Burada
çok açık bir maddi hata söz konusudur. Şartnamede “... Web
tarayıcı üzerinden çalışan HBYS .... tercih edilmeyecektir...”
denildiği halde KİK tarafından “...hizmetin web tabanlı
bir yazılım ile yerine getirilmesinin öngörüldüğü
anlaşılmaktadır...” denilmiştir.
Burada
çok önemli bir nokta atlanmış durumda. Şartnameye web tabanlı
olmayacaktır diye yazılmış, KİK bunu “idare web tabanlı bir
uygulama ile ihtiyacını gidermek istemiş yani idare burada
ihtiyacı belirlemiş” şeklinde cevap vermiş.
Şartnamede
yazılan belli, web tabanlı olmasın deniliyor. Peki KİK burada
yanlışlıkla “web tabanlı olmayan bir yazılım”
demek yerine yanlışlıkla mı “web tabanlı bir yazılım”
demiş? Hiç sanmıyorum... Nedenine daha sonra daha teknik bir dille
döneceğiz.
IV-
Dünya genelinde VTYS ile XML web servisleri ile haberleşen, aynı
zamanda Windows Uygulaması olan tek bir HBYS varsa rekabet sağlanmış
olur mu?
VTYS
ile XML web servisleri ile haberleşen ve Windows Uygulaması olan
tek bir HBYS var dünyada! Hangi şartnamelere bu 3 madde birlikte
yazıldıysa her durumda bu ihale tek bir firmada kalmış. Bundan
sonra da bu maddeleri bir arada görürseniz ihaleyi kimin
kazanacağını da rahatlıkla söyleyebilirsiniz.
Peki
bu teknoloji diğer HBYS firmaları tarafından neden kullanılmıyor?
Bu teknoloji çok ileri bir teknoloji mi? Bunun cevabı daha teknik
bir dille aşağıda anlatılıyor.
Bir
an için bu teknolojinin yalnızca tek bir firma tarafından
gerçekleştirilebilen, diğer HBYS üreticileri tarafından ne
hikmetse yıllardır kullanılamayan bir teknoloji olduğunu
düşünelim. Bu durumda da idarelerin açık ihale yapmasına hiç
gerek yoktur, doğrudan temin 19/a maddesi yeterlidir çünkü bu
teknoloji “gerçek veya tüzel tek kişi”
veya onun bayileri tarafından sağlanabilmektedir.
V-
Bir Uygulamanın VTYS ile XML Web Servisleri üzerinden haberleşmesi
hizmet gerekliliği olabilir mi?
Tek
bir hizmet gerekliliğinden söz edilebilir o da güvenlik... Ortada
bir de karar var. Bir Windows uygulaması çalıştırılacak. Bu
uygulamanın da VTYS ile bir şekilde konuşması gerekiyor. Bunun
için de iki yol var. Ya VTYS'ye doğrudan erişim ya da XML Web
Servisleri ile erişim.
.....................
Devam
edecek
